Esmer şeker, tereyağı ve kremanın birleşmesiyle hazırlanan İngiliz kökenli tatlı sosudur. Belirgin tereyağı ve hafif karamel notaları taşır. Sıcak veya soğuk olarak kullanılabilir. Dondurma, kek, pankek, tart ve sütlü tatlılarda kullanılabilir.
Etimoloji
Butterscotch, İngilizce butter (tereyağı) ve kökeni tartışmalı scotch sözcüklerinin birleşimidir. Scotch için en yaygın açıklamalardan biri, eski İngilizcede “çentik atmak, çizerek bölmek” anlamında kullanılan to scotch fiilidir. Geleneksel sert şekerleme, soğurken bıçakla çizilip parçalara ayrılırdı. Sözcüğün İskoçya (Scotland) veya kavurmak/yakmak anlamındaki scorch ile ilişkili olabileceği de ileri sürülmüştür; kesin bir etimolojik uzlaşma yoktur. Adında geçen scotch, bu tarifte viski bulunduğu anlamına gelmez.
Tarihçe
Butterscotch, 19. yüzyıl İngiltere’sinde özellikle Yorkshire bölgesindeki Doncaster kentiyle ilişkilidir. Şekerlemeci Samuel Parkinson’un 1817’de burada üretime başladığı anlatılır; ancak bu tarih, sonradan yazılmış kaynaklara dayandığından kesin bir icat tarihi olarak görülmemelidir. Butterscotch adına 1847 tarihli bir ilanda rastlanır. Liverpool Mercury gazetesinin 1848’de yayımladığı Doncaster usulü tarif, tereyağı, şeker ve koyu şuruptan oluşur.
İlk örnekler ağırlıkla sert şekerlemeydi. Zaman içinde aynı tereyağlı-esmer şeker tadı sos, puding, dondurma ve pasta dolgularına taşındı. Sos biçiminde krema kullanımı, sert şekerlemeye göre daha yumuşak ve akışkan bir kıvam sağlar.
Butterscotch Sosu (Tereyağlı Esmer Şeker Sosu)
Gereçler
- 1 Sos Tenceresi (18 cm)
- 1 Mutfak Tartısı
- 1 Spatula veya çırpma teli
- 1 Kavanoz (250ml)
Malzemeler
- 120 g Toz Şeker (Kahverengi) mümkünse koyu şeker yağı ¾ su bardağı
- 60 g Tereyağı (Süt) 3 yemek kaşığı
- 120 g Krema ¾ paket (200ml'lik paketin
- 1 g Tuz (Sofra) 1 tutam
- 5 g Vanilya Esansı 1 tatlı kaşığı veya 2 katı şekerli vanilin
Tarif
Ön Hazırlık
- Malzemelerin tamamını tartın. Kremanın buzdolabından çıkarılmış ve fazla soğuk olmamasına dikkat edin. Kavanozu yıkayıp iyice kurutun.
Hazırlanışı
- Kalın tabanlı tencerede tereyağını orta-kısık ateşte eritin.
- Esmer şekeri ekleyip 2–3 dakika karıştırın. Başlangıçta kumlu görünmesi normaldir; karışımın köpürmesiyle şeker çözünmeye başlar.
- Kremayı yavaş yavaş ilave edin. Sıcak karışım kabarabileceğinden genişçe bir tencere kullanın ve dikkatli olun.
- Karışımı hafif kaynama halinde 5–7 dakika pişirin. Ara sıra spatulayla karıştırın; sosun dibi tutmamalıdır.
- Ocaktan alıp tuz ve vanilyayı ilave edin. Homojenleşene kadar karıştırın.
- 10 dakika dinlendirin. Soğudukça koyulaşacaktır. Ilık kullanın veya tamamen soğuduktan sonra kavanoza alın.
Püf Noktaları
- Şeker seçimi: Açık esmer şeker daha yumuşak; koyu muscovado daha belirgin pekmezimsi bir aroma verir.
- Kıvam: Sos sıcakken akışkandır. Soğuduktan sonra fazla koyulaşırsa kısık ateşte 1–2 yemek kaşığı krema ekleyerek açın.
- Tereyağı: Daha fındıksı bir tat istenirse tereyağı önceden hafifçe esmerleştirilebilir; ancak yanmamasına dikkat edilmelidir.
- Tuz: Tuz tatlılığı dengeler. Tuzlu tereyağı kullanılıyorsa eklenen tuzu azaltın.
- Fark: Klasik karamel genellikle beyaz şekerin karamelize edilmesiyle başlar; butterscotch’ın temel tadı esmer şeker ile tereyağından gelir.
Saklama ve Kullanım
- Sosu soğuduktan sonra kapalı kapta buzdolabına alın ve tercihen 7–10 gün içinde tüketin. Servis için benmari usulü veya kısa aralıklarla hafifçe ısıtarak akışkan hale getirin. Krema içerdiğinden oda sıcaklığında uzun süre saklamayın.
- Dondurma, elmalı tatlılar, cheesecake, pankek, waffle ve sütlü tatlılar üzerine gezdirilebilir. Sert şekerleme biçimi için Butterscotch Sert Şekerlemesi tarifine bakabilirsiniz.