Çimiçuri (Chimichurri)

Arjantin’de özellile barbekülerin yanında ikram edilen zeytinyağlı bitki karışımıdır. Chimichurri kelimesinin etimolojisi kesin değildir ve bu belirsizlik onu ilginç kılar. En yaygın görüşlerden biri, 19. yüzyılda Güney Amerika’ya gelen İngiliz ve İrlandalı göçmenlere dayanır: İngilizce “give me curry” (bana köri ver) ifadesinin yerel ağızda zamanla chimichurriye dönüştüğü öne sürülür. Bir başka görüş ise Baskça “tximitxurri” kelimesine işaret eder; bu kelime “karışık, düzensiz, her şeyden biraz” anlamına gelir ve sosun doğranmış otlardan oluşan yapısına oldukça uyar. Daha az kabul gören ama dile getirilen bir teori de, İspanyolca’da anlamsız ama ses taklidi gibi kullanılan kelimelerden türemiş olabileceğidir. Özetle, kelimenin kökeni net değildir; ancak göç, sözlü kültür ve mutfak pratiğinin iç içe geçtiği bir bağlamdan doğduğu açıktır.

Tarihsel olarak chimichurri, Arjantin ve Uruguay’da sığır yetiştiriciliği ve açık ateş kültürüyle birlikte gelişmiştir. 19. yüzyılda pampalarda yaşayan gaucholar (sığır çobanları) için et boldu, fakat karmaşık soslar veya pişirme teknikleri yoktu; bu nedenle sirke, yağ, sarımsak ve yabani otlarla hazırlanan çiğ bir sos hem pratik hem de etin yağlı yapısını dengeleyen ideal bir eşlikçi oldu. Zamanla chimichurri, yalnızca etin üzerine dökülen bir sos değil, aynı zamanda marinasyon ve sofrada “tazelik unsuru” olarak da kullanılmaya başladı. Bugün farklı oranlar ve varyasyonlarla yapılsa da chimichurri’nin özü hâlâ aynıdır: ateşin ve etin ağırlığını kesen, asidik ve bitkisel bir denge unsurudur.

Salsa tanımına uyar.